Virusenteritt hos and (duck virus enteritis – DVE)
Virusenteritt hos and (DVE), også kalla duck plague, er ein akutt og dødeleg virussjukdom som rammar andefuglar. Sjukdomen kan gje diaré og alvorlege blødingar og vevsskadar i indre organ.
DVE er Liste 2-sjukdom, og førekomst eller mistanke skal straks meldast til Mattilsynet.
Smittestoff og smitteveger
DVE forårsakast av duck viral enteritis virus (DVEV), eit herpesvirus i slekta Mardivirus i underfamilien Alphaherpesvirinae. Som andre herpesvirus kan DVEV forårsake latente infeksjonar, og reaktivering kan utløyse utbrot. DVEV kan skade lymfocytter og svekke immunforsvaret, noko som ofte fører til sekundære bakterieinfeksjonar hos andungar.
DVE smittar hovudsakleg gjennom direkte kontakt mellom infiserte og mottakelege andefuglar, eller indirekte via forureina vatn og miljø. Fuglar som har kome seg, kan bære viruset latent og spreie det periodisk. Sjukdomen rammar hovudsakleg medlemmar av andefamilien (ender, gjess og svaner), medan andre fuglar, pattedyr og menneske ikkje blir smitta.
Sjukdomsteikn og diagnostikk
Inkubasjonstida er 3–7 dagar. Det første teiknet på DVE er ofte brå død, og dødelegheita er ofte høgare hos vaksne ender enn hos andungar. Sjukdommen kan gi sløvleik, svakheit, diaré og atferdsforandringar, medan andungar ofte blir dehydrerte og tapar vekt. Hos vaksne kan fuglar dø i god kondisjon, og eggproduksjonen kan falle kraftig i verpeflokkar. Dødelegheita i ein flokk varierer avhengig av virusstammen.
DVE-virus skadar blodkar og kan føre til omfattande blødingar og vevsskadar i fleire organ, som tarm, mage, lever, pancreas, milt, thymus og bursa Fabricius. Lymfoid vev blir særleg ramma hos andungar. Mikroskopisk kan ein sjå intranukleære inklusjonar i epitelceller i fleire organ.
Mistanke om DVE baserer seg på sjukdomshistorie og typiske lesjonar, medan definitiv diagnose krev påvising av viruset med PCR frå organprøver.
Førekomst
DVE er rapportert hos tamme og ville andefuglar i Europa, Asia, Nord‑Amerika og Afrika, med høg dødelegheit og store økonomiske tap for andeprodusentar.
DVE førekjem ikkje i Noreg. Sjukdomen er oppført på Liste 2 i Forskrift om dyrehelse (dyrehelseforskrifta), og mistanke om førekomst skal straks meldast til Mattilsynet.
Tiltak
Det finst ingen behandling for DVE. Vaksinering blir brukt i enkelte land, men er ikkje tillate i Noreg. For førebygging er ein derfor avhengig av god biosikkerheit, der det viktigaste er å hindre direkte eller indirekte kontakt med ville andefuglar.
Les mer om virusenteritt hos and her:
