Meticillinresistente stafylokokkar

Spesielle «husdyrtilpassa» variantar av MRSA kallas LA-MRSA (livestock associated MRSA). LA-MRSA kan definerast som MRSA som har vist eller viser evne til å etablere og spreie seg mellom dyr og besetningar. Den vanlegaste varianten av LA-MRSA høyrer til det klonale komplekset (CC) 398. 

Gris blir rekna som det viktigaste reservoaret for LA-MRSA, men bakterien kan også finnast hos fjørfe, storfe, småfe, hund, katt og hest. I smitta besetningar finst LA-MRSA på slimhinnene til dyra, særleg i nasen, og på huda. Bakterien kan ofte isolerast frå støv i miljøet. LA-MRSA kan smitte mellom dyr og menneske, og smitte kan skje begge vegar (både frå dyr til menneske og frå menneske til dyr). 

Svinekjøtt er ikkje rekna som ei viktig kjelde til smitte av LA-MRSA frå gris til menneske. 

LA-MRSA hos storfe, småfe og gris er liste 2-sjukdommar i Norge, og er meldepliktig. Hos alle andre arter er funn av MRSA liste 3 meldepliktig og skal meldast til Mattilsynet innan 7 dagar.

Førekomst

LA-MRSA blei påvist i prøver frå norske grisar første gong i ei kartlegging i 2011 og deretter i 2012. I 2013 blei det oppdaga tre utbrot av LA-MRSA hos gris med 22 besetningar involvert, og det blei satt i gang ein sanering av disse besetningane.   

Frå 2014 blei det implementert eit nasjonalt overvakingsprogram for å hindre utbreiinga av MRSA hos gris. Overordna mål er å halde den norske grisepopulasjon fri for LA-MRSA, slik at grisebesetningar ikkje skal utgjere eit reservoar for smitte til menneske. Formålet med programmet er å identifisere MRSA-positive besetningar, for vidare utbrotsoppklaring og sanering. 

LA-MRSA hos gris i Europa har hovudsakleg vore knytt til CC 398, sjølv om MRSA tilhøyrande andre CC også kan etablere seg og spreiast hos husdyr og slik kunne definerast som husdyrassosiert MRSA. Ein stor del av grisepopulasjonen undersøkast kvart år. I figuren under er det vist ei oppsummering av funn av MRSA hos gris i årene 2013-2025. 

Førekomsten/berarskap av MRSA hos hest, hund, storfe, sau og geit i Noreg er lav (< 1 %) i kartleggingar gjort i overvakingssamanheng (beskrive i NORM/NORM-VET rapportane), og påvisast også sporadisk som årsak til infeksjonar hos dyr.

Tiltak

For å unngå at husdyrbesetningar blir ei kjelde til smitte med MRSA til menneske, med moglegheit for vidare smitte til helseinstitusjonar og sjuke/svekte menneske, leggast det i Noreg stor vekt på å førebygge og bekjempe førekomsten av LA-MRSA hos produksjonsdyr og da særleg gris. Ved funn av MRSA hos gris vurderast det først om det er ein LA-MRSA, før det ved LA-MRSA blir sett i verk smittesporing og sanering gjennom utslakting, vask og desinfeksjon. Først etter en viss tomtid, og når saneringa er godkjend av Mattilsynet, kan det igjen settast inn gris. 

Ved funn av LA-MRSA hos storfe og småfe kan tiltak som utslakting av enkeltdyr med påvist smitte vere aktuelt. Ved funn hos andre artar vil ikkje Mattilsynet iverksette tiltak, utover å registrere påvisinga. Dyr med kliniske symptom på liste 3-sjukdommar skal likevel, ifølge dyrehelseforskrifta, ikkje ha kontakt med dyr frå andre dyrehald. Dette inneber at dyr med kliniske symptom på MRSA, til dømes i form av et infisert sår eller ein ørebetennelse, ikkje kan delta i løp eller utstillingar, men skal sjukmeldast av behandlande veterinær.  

Generelt anbefalast det at man er nøye med handvask etter all kontakt med dyr, samt å bruke hanskar når man utfører sårbehandling. Ein bør i størst mogleg grad unngå å behandle MRSA-infeksjonar med antibiotika. Postoperative infeksjonar bør undersøkast bakteriologisk slik at ein raskt kan identifisere eventuelle MRSA-positive dyr. Det er utarbeida retningslinjer for handtering av kjæledyr og hest smitta med antibiotikaresistente bakteriar, inkludert MRSA. 

Meticillinresistente Staphylococcus pseudintermedius blir kalla MRSP. 

S. pseudintermedius blei fram til 1976 karakterisert som S. aureus, frå 1976 til 2005 som S. intermedius, og frå 2005 klassifisert som ein eigen underart. 

S. pseudintermedius finst først og fremst hos hund, men menneske kan og vere berarar av bakterien, og han kan gi infeksjonar. Få slike tilfelle er rapporterte, men bakterien er truleg underrapportert fordi han ofte blir feilidentifisert som S. aureus. 

I Europa er sekvenstype (ST) 71 vanlegast, mens ST68 er vanlegare i USA. MRSP ST71 er kalla «Monsterklonen» fordi den i tillegg til å vera resistent mot betalaktamar også kan vera resistent mot ei rekkje andre typar antibiotika. 

MRSP blei første gong påvist i Noreg i 2008. Sidan den gong har Veterinærinstituttet påvist MRSP sporadisk i kliniske prøver frå hundar. Kartleggingar i regi av NORM-VET har vist at førekomsten/berarskap av MRSP hos friske hundar er lav (<1%). 

På smådyrklinikkar kan det førekome utbrot av MRSP, der hundar som har gjennomgått kirurgiske inngrep (særleg implantat) eller som har nedsett immunforsvar av andre årsaker, er særleg utsette for infeksjonar med MRSP. Hundar som har vore behandla med antibiotika kan også vera meir utsette. 

MRSP er meldepliktig, og skal meldast til Mattilsynet innan 7 dagar. 

Tiltak

Ved funn av MRSP vil ikkje Mattilsynet iverksette tiltak, utover å registrere påvisinga. Dyr med kliniske symptom på liste 3-sjukdommar skal likevel, ifølge dyrehelseforskrifta, ikkje ha kontakt med dyr frå andre dyrehald. Dette inneber at dyr med kliniske symptom på MRSP, til dømes i form av et infisert sår eller ein ørebetennelse, ikkje kan delta i løp eller utstillingar, men skal sjukmeldast av behandlande veterinær.  

Generelt anbefalast det at man er nøye med handvask etter all kontakt med dyr, samt å bruke hanskar når man utfører sårbehandling. Ein bør i størst mogleg grad unngå å behandle MRSP-infeksjonar med antibiotika. Postoperative infeksjonar bør undersøkast bakteriologisk slik at ein raskt kan identifisere eventuelle MRSP-positive dyr. Det er utarbeida retningslinjer for handtering av kjæledyr og hest smitta med antibiotikaresistente bakteriar, inkludert MRSP.